Jak posługiwać się repliką miecza samurajskiego?

      Instrukcja użytkowania jest dziś powszechnym, a ponadto wymaganym prawem elementem sprzedaży praktycznie wszystkiego. Długo zastanawiałem się, jak taka instrukcja użytkowania repliki miecza samurajskiego powinna wyglądać, ponieważ chciałbym wywiązać się z tego obowiązku, jednak w przypadku miecza samurajskiego wydawało mi się to bezsensowne. Albo będzie to kilka zbędnych informacji, które w rzeczywistości nikomu niczego nie dadzą, albo mnóstwo szczegółowych informacji, które jednak bez praktyki pod osobistym kierunkiem kompetentnej osoby jedynie namieszają czytelnikowi w głowie. Jednak wraz z kolejnymi latami komunikacji z klientami, praktykującymi lub niepraktykującymi którąś z dróg miecza, stopniowo dostrzegałem wiele kwestii, o których można, a nawet należy napisać. Chodzi o rzeczy, które ja lub wielu z Was możemy uważać za oczywiste, ale wynika to raczej z faktu, że od lat obracamy się w świecie mieczy i nie postrzegamy ich już jako ważnych, istotnych lub niezrozumiałych. Ponadto przy ogromnej ofercie mieczy w najróżniejszych wykonaniach, jakości i na różnym poziomie funkcjonalności zwykłemu użytkownikowi oraz właścicielowi jednego konkretnego miecza bardzo trudno jest zorientować się, które informacje dotyczą właśnie tego „egzemplarza”, który posiada.

      Tyle na temat tego, co ostatecznie skłoniło mnie do napisania instrukcji dotyczącej repliki miecza samurajskiego. Konkretnie repliki miecza ze stali węglowej, hartowanej różnicowo. Instrukcji wystarczająco obszernej, ale nie na tyle, aby powstała z niej książka. Podstawowe kwestie, które ja sam uważam za podstawowe. Biorąc pod uwagę, ile mieczy sprzedałem przez te wszystkie lata, nie łudzę się bowiem, że wszyscy ich właściciele ćwiczą w jakimś dojo pod nadzorem nauczyciela, na podstawie jego zgody na ćwiczenie ostrym mieczem lub naukę wykonywania tameshigiri. Prawidłowo możliwość ta nie powinna przychodzić wraz z zakupem miecza, lecz rzeczywiście za zgodą nauczyciela, jeżeli uczeń jest wobec niego lojalny i szanuje go tak, jak powinien. Istnieją szkoły, w których przez wiele lat będziecie ćwiczyć bokkenem, zanim dotkniecie prawdziwego miecza, przy czym niektórzy nie dotkną go nigdy.

      W rzeczywistości jednak moi klienci to najczęściej ludzie, którzy nigdy nie trafią do dojo, a ze względu na swoje obowiązki często nie znajdują nawet czasu na studiowanie książek o iaido lub kendo ani na poszukiwanie tego rodzaju informacji w niezbędnym zakresie. Dlatego mam nadzieję i chciałbym, aby znaleźli przynajmniej czas na przeczytanie tego artykułu.

      Chociaż uważam, że wynika to wystarczająco jasno z powyższego tekstu, chciałbym podkreślić, że nie jest to żaden materiał szkoleniowy dotyczący posługiwania się mieczem samurajskim. Jest to jedynie kilka informacji teoretycznych, które w żadnym przypadku nie mogą zastąpić praktyki pod nadzorem kompetentnej osoby, którą ja w żadnym razie nie jestem. Są to natomiast informacje dotyczące użytkowania repliki miecza samurajskiego, za pomocą których chciałbym pomóc właścicielom tych mieczy uniknąć wielu niepotrzebnych błędów, zanim rzeczywiście nauczą się czegoś o ich prawidłowym używaniu.

Wyciąganie miecza i wsuwanie go do pochwy

      Zacznę od najprostszej kwestii i mam nadzieję, że nikogo tym nie urażę, ale rzeczywiście większość osób, które przychodzą do mnie osobiście po wybrany miecz, robi to odwrotnie. Miecze typu katana lub wakizashi wyciąga się z pochwy i wsuwa do niej po grzbiecie. A więc ostrzem skierowanym do góry. Tak samo, jak są umieszczane na stojaku lub za pasem (obi). Są ku temu dwa powody. Pierwszy polega na tym, że podczas przesuwania głowni w pochwie nie tępi się ostrza. Drugi dotyczy bezpośrednio współczesnych replik mieczy samurajskich, ponieważ pochwy są w określony sposób dobierane, a następnie dopasowywane w koiguchi tak, aby pasowały do danej głowni. Chodzi o to, aby miecz można było wygodnie wsunąć, ponownie wyciągnąć, aby po wsunięciu pozostawał w pochwie i w miarę możliwości nigdzie się nie zacinał. Japońskie oryginały lub ich wierne repliki, które nie są produkowane seryjnie, zawsze mają sayę wykonaną indywidualnie dla danej głowni. W przypadku replik saya jest jednak produktem czysto seryjnym, z różnymi niedokładnościami wewnątrz w stosunku do głowni. W skrajnym przypadku podczas wsuwania miecza do pochwy i wyciągania go ostrzem skierowanym w dół może dochodzić do jego zacinania się w pochwie, a miecza może nie dać się do niej nawet wsunąć.

      Wyjątek wśród replik mieczy samurajskich stanowią miecze typu tachi. Tachi noszono zawieszone przy pasie ostrzem skierowanym w dół. Wyciąga się je zatem i wsuwa do pochwy ostrzem skierowanym w dół, a ich pochwy powinny być dopasowane właśnie do takiego sposobu wsuwania i dobywania miecza.

Trzymanie miecza oburącz

      Ponieważ podczas trzymania miecza nie rozróżnia się osób lewo- i praworęcznych, prawa ręka znajduje się na rękojeści przy tsubie, a lewa na drugim końcu tsuki. Najczęstszym błędnym sposobem trzymania miecza jest zatem umieszczenie jednej ręki na rękojeści przy tsubie, a drugiej bezpośrednio za nią.

      Istnieją zasadniczo dwa powody, dla których miecz trzyma się po przeciwnych stronach rękojeści. Pierwszy polega na tym, że dzięki temu mieczem łatwiej sterować podczas wykonywania cięcia. Łatwiej zachować technikę wykonywanego cięcia, co najlepiej można zauważyć podczas kontaktu z celem. Drugim powodem takiego chwytu jest lepsze wykorzystanie długości tsuki oraz efektu swego rodzaju dźwigni podczas wykonywania cięcia oburącz. Siła cięcia wynika przede wszystkim ze stabilnego podparcia i trzymania miecza lewą ręką przy jednoczesnym skoordynowanym ruchu prawej ręki w wymaganym kierunku cięcia. A więc nie tylko prawej ręki, jak zapewne większość z nas mogłaby oczekiwać. Prawa ręka niejako prowadzi miecz, a lewa zapewnia mu oparcie. Oczywiście może to działać wyłącznie pod warunkiem skoordynowanego ruchu obu ramion, a jednocześnie całego ciała, przy zachowaniu jego prawidłowej postawy, co jednak wykracza już poza zakres tego artykułu (instrukcji).

      Prawidłowe trzymanie miecza nie jest jednak wyłącznie kwestią ułożenia rąk na jego rękojeści, lecz również sposobu, w jaki palce ją obejmują lub nie. Miecza nie trzyma się tak jak siekiery lub młotka. Gdybym miał to do czegoś porównać, przypomina to sposób trzymania na przykład pistoletu. A więc najmocniej małym palcem, palcem serdecznym i środkowym, przy rozluźnionym palcu wskazującym i ponownie mocniejszym chwycie kciukiem. Przy takim chwycie tsuka nie przebiega poziomo przez dłoń, lecz ukośnie. Mały palec lewej ręki jest umieszczony na rękojeści miecza przed końcowym węzłem przy kashirze. Palec wskazujący prawej ręki znajduje się na początku tsukamaki w taki sposób, aby mógł wygodnie dotknąć fuchi. Czubek kciuka znajduje się pomiędzy palcem wskazującym a środkowym.

      Intensywność „zacisku” dłoni podczas trzymania miecza powinna odpowiadać jego masie oraz intensywności cięcia. Chwyt nie powinien być zatem zbyt kurczowy, a jego siła nie powinna ograniczać możliwości kontrolowania miecza. Nie powinno dochodzić do sytuacji, w której konieczne byłoby najpierw rozluźnienie mięśni, aby można było użyć ich ponownie, ponieważ były zbyt mocno napięte. Mocniejsze zaciśnięcie dłoni na mieczu powinno natomiast następować automatycznie dopiero podczas wykonywania cięcia.

      Taki chwyt rękojeści miecza, w odróżnieniu od innych stosowanych przez nas sposobów trzymania, na przykład narzędzi roboczych, pozwala przede wszystkim łatwiej zachować kąt cięcia, zarówno podczas wykonywania techniki bez kontaktu z celem, jak i podczas tameshigiri.

Prawidłowe trzymanie miecza

Błędne trzymanie miecza

Dobywanie miecza

      Oczywiście podczas dobywania miecza nie można od razu chwycić go w opisany powyżej sposób. Jest to fizycznie niemożliwe. Lewą ręką trzyma się pochwę przy jej wylocie, a kciukiem zabezpiecza miecz za tsubę przed samoczynnym wysunięciem się. Prawą ręką zaczyna się zatem od chwytu odwrotnego, czyli najmocniej palcem wskazującym i kciukiem. Po wysunięciu miecza w jego obróceniu w dłoni pomagają właśnie mały palec i palec serdeczny, które przejmują chwyt, podczas gdy pozostałe palce się rozluźniają.

Wykonanie pionowego cięcia oburącz

      Przy prawidłowym uchwyceniu miecza ważne jest również ułożenie łokci względem ciała. Mówiąc najprościej, podczas wykonywania cięcia ramiona powinny się prostować, a ręce wyprostowywać w łokciach. Po zakończeniu cięcia nie powinny pozostawać zgięte w łokciach. Aby było to możliwe, łokcie należy trzymać przy ciele i prowadzić wzdłuż niego, przy czym miecz powinien przez cały czas niejako podążać za środkiem ciała. Dotyczy to zarówno trzymania miecza, jak i wykonywania samego cięcia. Zamach wykonuje się oczywiście ze zgiętymi łokciami, pod kątem maksymalnie około 45 stopni. Jeżeli ćwiczymy cięcie bez kontaktu z celem, powinno się ono kończyć w taki sposób, aby czubek miecza znajdował się mniej więcej na wysokości naszego nosa. Podobnie jak przy każdej innej czynności najważniejsza jest technika, a szybkość przychodzi sama wraz z praktyką. Chociaż miecz samurajski jest stosunkowo lekką bronią, wykonywanie nim ruchów ze zbyt dużą siłą i rozmachem może spowodować wiele niepotrzebnych urazów, takich jak na przykład naderwanie przyczepów mięśni przedramienia.

OSTRZEŻENIE KOŃCOWE!

      Repliki mieczy i noże sprzedawane w tym sklepie internetowym są przeznaczone wyłącznie do celów sportowych lub kolekcjonerskich. Noszenie tych replik w miejscach publicznych może zostać uznane za niedozwolone posiadanie broni. Składając zamówienie, kupujący potwierdza ukończenie 18. roku życia oraz posiadanie zdolności do czynności prawnych. Dostawca nie ponosi żadnej odpowiedzialności za niewłaściwe wykorzystanie sprzedawanych tutaj produktów przez użytkowników końcowych ani za szkody spowodowane ich nieprofesjonalnym użytkowaniem. Podczas manipulowania należy pamiętać, że sprzedawane tutaj produkty są bardzo ostro naostrzone. Wykonywanie tameshigiri oraz ćwiczenie technik w sportach lub sztukach walki odbywa się na własne ryzyko i odpowiedzialność użytkownika końcowego. Tameshigiri może być wykonywane wyłącznie na przeznaczonych do tego materiałach, czyli na prętach bambusowych lub matach słomianych, zamocowanych w oficjalnie wyprodukowanych do tego celu stojakach. W przypadku mieczy z kategorii „Miecze w pełni funkcjonalne” również na materiałach alternatywnych wobec materiałów wymienionych wcześniej. Alternatywnych pod względem gęstości, wytrzymałości, podatności na przecięcie i twardości. Dostawca nie zaleca przeprowadzania prób ostrości i twardości na innych materiałach, a takie postępowanie automatycznie prowadzi do utraty gwarancji na produkt. Użytkowanie i przechowywanie wszystkich zakupionych tutaj produktów musi być zgodne z obowiązującymi przepisami prawa Republiki Czeskiej. Repliki broni należy przechowywać przede wszystkim poza zasięgiem dzieci, osób poniżej 18. roku życia oraz osób ubezwłasnowolnionych!