Określenie długości miecza

Określenie najbardziej odpowiedniej długości miecza, a właściwie jego posże być dla wielu osób decydujące przy wyborze. Powszechnie dostępne informacje są jednak pod tym względem bardzo skąpe i mylące, dlatego chciałbym tutaj podsumować i przedstawić możliwie najprostsze zasady określania najbardziej odpowiedniej długości miecza w odniesieniu do konkretnej sylwetki, długości kończyn oraz rodzaju sztuki walki, którą zamierzacie uprawiać.

Chociaż przy wyborze właściwej długości miecza często podaje się tabele, w których określono najbardziej odpowiednią długość miecza w odniesieniu do wzrostu jego właściciela, wymiary te są nieco mylące. Każdy człowiek ma inną długość kończyn w stosunku do swojego całkowitego wzrostu, nie wspominając już o tym, że większość tych tabel została przejęta od Azjatów, którzy od zawsze mieli krótsze ręce niż Europejczycy. Osobiście uważam, że wszystkie te tabele opierają się na jednym z punktów przepisów wydanych przez siogunat Tokugawa (zob. poniżej), a zatem dla większości Europejczyków są rzeczywiście bezużyteczne. Dlatego ważne jest, aby wybierać długość miecza w taki sposób (jeżeli oczywiście ma ona dla nas znaczenie i nie kupujemy miecza np. wyłącznie jako dekoracji mieszkania w postaci funkcjonalnej repliki), aby był on rzeczywiście, jak to się mówi, „skrojony na miarę”.

Również w Japonii istniały duże rozbieżności dotyczące określania najbardziej odpowiedniej długości miecza, co możemy zaobserwować, śledząc zmiany długości mieczy w poszczególnych okresach historii Japonii. Na początku XIV i pod koniec XV wieku długość głowni większości mieczy wynosiła od 70 do 73 cm, podczas gdy większość mieczy z początku XVI wieku była znacznie krótsza, a średnia długość głowni zbliżała się do 60 cm. Sytuacja ta nie trwała jednak zbyt długo, ponieważ pod koniec XVI wieku kowale ponownie powrócili do produkcji mieczy z głowniami o długości około 73 cm.

Wybór długości miecza według ogólnych zaleceń można podzielić na dwie grupy, w zależności od tego, jaką sztukę walki zamierzamy studiować. Zalecana długość miecza może następnie różnić się w zależności od stylu danej szkoły, dlatego, jeżeli istnieje taka możliwość, z pewnością warto skonsultować odpowiednią długość z nauczycielem.

W Kendo długość trzymanego i swobodnie opuszczonego wzdłuż ciała miecza powinna być taka, aby jego czubek sięgał tuż nad podłogę, ale w miarę możliwości nie dotykał jej całkowicie. Większość współczesnych szkół Iaido zaleca miecz nawet o 5 cm dłuższy. Szczególnie w Iaido bardzo ważne jest uświadomienie sobie, że podczas noto (wkładania miecza z powrotem do pochwy) duże znaczenie ma długość miecza w stosunku do długości ramion i budowy ciała.

Długość rękojeści określa się na dwa sposoby. Jest to albo trzykrotność szerokości dłoni, a właściwie zaciśniętej pięści, albo długość przedramienia od łokcia do nadgarstka. Osobiście skłaniałbym się raczej ku pierwszemu sposobowi, ponieważ miecz trzyma się w dłoniach, a nie na przedramieniu, a każdy z nas ma dłonie różnej wielkości, nawet jeżeli długość przedramienia może być taka sama. Zbyt krótka tsuka znacznie ogranicza możliwość kontrolowania miecza, przesuwając jego środek ciężkości w kierunku kissaki. Z własnego doświadczenia mogę powiedzieć, że miecze ze środkiem ciężkości oddalonym od tsuby o więcej niż 16 cm sprawiają wrażenie bardzo ciężkich w stosunku do ich rzeczywistej masy, a przez to są trudniejsze w prowadzeniu.

Ponieważ nie uważam się za osobę szczególnie wykształconą w tej dziedzinie, zwłaszcza w kwestiach dotyczących Iaido, a w informacjach związanych z określaniem właściwej długości miecza znalazłem wiele sprzeczności, pozwolę sobie zakończyć ten artykuł zaleceniami prawdopodobnie jednej z najbardziej kompetentnych osób, nieżyjącego już 20. Soke szkoły Muso Jikiden Eishin Ryu, Kohno Hyakurena, które pozwoliłem sobie przetłumaczyć i dostosować na podstawie angielskiego przekładu Colina Hyakutake.

„Zauważyłem, że wiele osób używa mieczy, które są zbyt długie, z tsubami, które są zbyt małe. Zarówno długość, jak i masa miecza powinny być odpowiednie dla osoby, która go posiada. Tsuba dostarczana wraz z mieczem i wykonana przez kowala jest odpowiednia dla danego miecza, dlatego nie ma potrzeby wymieniać jej na mniejszą. Długość głowni może zostać określona przez osobę, która zamówiła miecz. Tak czy inaczej, długość została ustalona już dawno temu. (Przez siogunat Tokugawa w przepisie Jusun).

Podano tam 2 sposoby określania długości:

1. Wzrost – 3 stopy
2. Kissaki miecza trzymanego jedną ręką lekko dotyka ziemi

Dodatek: Długość miecza, krzywizna głowni, masa, długość i kształt boshi itd. są parametrami ściśle związanymi z wykonywaniem iai.

Rodzaje krzywizny głowni to Toriizori, Koshizori i Sakizori. Toriizori i Koshizori są odpowiednie do iai. Sakizori (wierzchołek krzywizny głowni jest przesunięty od środka w kierunku Kissaki) nie jest jednak zalecane, ponieważ przy takim zakrzywieniu głowni podczas wykonywania technik często dochodzi do skaleczenia palców.

Masa miecza powinna być proporcjonalna do masy ciała jego właściciela i wynikającej z niej siły. Podczas ćwiczenia technik ze zbyt ciężkim mieczem może dojść do uszkodzenia mięśni ramion, zaburzenia równowagi oraz powstania najróżniejszych złych nawyków i błędów technicznych.

Również kształt boshi ma bezpośredni związek z noto. Krótkie boshi nie powoduje żadnych problemów, jednak zbyt długie boshi sprawia trudności podczas zetknięcia kissaki z koiguchi.

Jeżeli chodzi o wielkość tsuby, mniejsza Tsuba w żaden sposób nie przeszkadza prawemu nadgarstkowi w kontrolowaniu miecza, natomiast duża Tsuba powoduje takie same trudności jak zbyt długa głownia miecza.

Kierujcie się zdrowym rozsądkiem. Zalecałbym skupienie się na następujących punktach… 1. Masa miecza, 2. Długość miecza, 3. Krzywizna głowni.”

Podsumowując… Jeżeli wybieracie miecz i macie na przykład możliwość pożyczenia w swoim dojo kilku mieczy od kolegów na wykonanie kilku technik, czyli sprawdzenia w praktyce ich długości, masy i łatwości prowadzenia, jest to prawdopodobnie najlepsza i najbardziej rozsądna rzecz, jaką możecie zrobić podczas wyboru. Inną możliwością jest bezpośrednia wizyta u sprzedawcy i „oswojenie się” z mieczem przed jego późniejszym zakupem.

W naszym sklepie internetowym oferujemy w zdecydowanej większości przypadków miecze z głownią o długości 71-73 cm oraz tsuką o długości 26-31 cm. Istnieje również możliwość wykonania miecza marki Munenorina zamówienie, po wcześniejszym wpłaceniu zaliczki. Trzeba jednak pamiętać, że w takim przypadku czas oczekiwania może wynosić nawet 1 rok.

Inne wskazówki, którymi można kierować się przy wyborze miecza, znajdziecie na przykład tutaj.